Wydanie 375(74) 2025

Abstrakt. Krokodyle (rząd Crocodilia) obok ptaków są jedynymi żyjącymi przedstawicielami ar- chozaurów. W obecnych czasach stoją przed poważnymi wyzwaniami związanymi z ochroną. Blisko połowa z 27 uznanych gatunków krokodyli jest co najmniej narażona na wyginięcie ze względu na historyczną i trwającą nadmierną eksploatację, degradację siedlisk i zmiany klimatu. W pracy oceniono zastosowanie markerów genetycznych w badaniach dotyczących genetyki konserwatorskiej, koncen- trując się na ich roli w badaniu dynamiki populacji i zarządzaniu populacjami. Kompleksowy przegląd 149 badań pokazuje, że sekwencje mikrosatelitarne i sekwencje mitochondrialnego DNA są najczęściej stosowanymi markerami, wykorzystywanymi głównie do badania zmienności genetycznej wewnątrz populacji i pomiędzy nimi. Pomimo kluczowego znaczenia różnorodności genetycznej dla adaptacji do zmieniających się warunków środowiska wiele badań koncentruje się na gatunkach mniej zagrożonych, potencjalnie zaniedbując pilne potrzeby krytycznie zagrożonych gatunków i populacji. Zalecane jest zastosowanie strategicznego podejścia do badań nad genetyką konserwatorską w celu zwiększenia wysiłków w zakresie zarządzania i ograniczenia ryzyka wyginięcia krokodyli oraz dostosowanie po- dejścia do badań w zależności od badanego gatunku, pytań badawczych i kontekstu ekologicznego.

Abstrakt. Jedną z najlepszych strategii zapewnienia długoterminowego przetrwania ras rodzimych jest promocja ich produktów, co może zwiększyć opłacalność ich użytkowania. Celem niniejszego badania była ocena wiedzy konsumentów na temat produktów spożywczych wytworzonych na bazie surowców pochodzących od polskich ras rodzimych oraz analiza ich postrzegania na rynku produktów niszowych. Badanie dotyczyło motywacji klientów przy zakupie produktów niszowych pochodzenia zwierzęcego, a także ich gotowości do płacenia wyższych cen za takie produkty. W badaniu wzięło udział łącznie 255 respondentów, którzy wypełnili anonimową ankietę. Zaobserwowano statystycz- nie istotny wpływ czynników społeczno-demograficznych, takich jak płeć, grupa wiekowa, poziom wykształcenia i poziom dochodów, a także znajomość terminu „rasa rodzima lub lokalna”, na wiedzę konsumentów o produktach niszowych pochodzenia zwierzęcego, ich etykietach i certyfikacji, a także ich rynku. Wszystkie analizowane czynniki miały istotny wpływ na gotowość do płacenia wyższej ceny za produkty niszowe pochodzące od ras rodzimych. Najwyższy poziom wiedzy i zainteresowania zakupem takich produktów niszowych zaobserwowano u konsumentów w średnim wieku, dobrze wykształconych, o wysokich dochodach, zwłaszcza kobiet. Badanie wykazało też, że konieczne jest podjęcie dobrze zorganizowanych i ukierunkowanych działań edukacyjno-informacyjnych, ponieważ brak wiedzy konsumentów wydaje się główną przeszkodą w zwiększaniu popytu na produkty pochodzące od ras rodzimych. Wyższy poziom akceptacji konsumentów będzie wspierał rozwój niszowego rynku produktów, co mogłoby zwiększyć opłacalność wykorzystania polskich ras rodzimych, a tym samym zapewnić potencjał do wspierania ich długoterminowej ochrony.

Abstrakt. Celem badań było określenie współczynników korelacji między masą ubojową, cechami poubojowymi i cechami jakości mięsa królików rasy belgijski olbrzym szary. Materiał badawczy stanowiły króliki rasy belgijski olbrzym szary (n = 41; 24 ♀, 17 ♂). Króliki poddano ubojowi w wieku 84 dni po 24-godzinnej głodówce ze stałym dostępem do wody. Zwierzęta ogłuszono, skrwawiono i oskórowano, po czym tuszki wypatroszono i poddano 24-godzinnemu chłodzeniu w temperaturze 4°C. Następnie tuszki podzielono na trzy części: przednią, środkową (comber) i tylną. W badaniu cech poubojowych królików wzięto pod uwagę: masę tuszki ciepłej i zimnej, masę części przedniej, środkowej i tylnej oraz wydajność rzeźną ciepłą i zimną. Po uboju z prawej połowy tuszki wycięto próbki mięśnia longissimus lumborum, które posłużyły do określenia składu chemicznego, siły cięcia i profilowej analizy tekstury. Wszystkie obliczenia wykonano przy użyciu pakietu SAS (2014). Wpływ płci na cechy poubojowe i jakość mięsa analizowano za pomocą testu t-Studenta (PROC TTEST). W badaniu dla żadnej z analizowa- nych cech nie stwierdzono istotnych różnic (p > 0,05) między płciami. PROC MEANS wykorzystano do obliczenia statystyk opisowych dla wszystkich analizowanych cech, a PROC CORR do obliczenia współczynników korelacji Pearsona między każdą parą analizowanych cech. Wyniki wskazują na niską lub ujemną korelację między cechami użytkowości rzeźnej a jakością mięsa króliczego.

Abstrakt. Każde schorzenie obniża zdolność reprodukcyjną krów, a interesującym zagadnieniem jest określenie konsekwencji tego wpływu na uzyskiwane parametry rozrodu. Celem pracy było okre- ślenie (przy uwzględnieniu wybranych czynników) częstości występowania w okresie międzyciążowym zaburzeń zdrowotnych u krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej odmiany czarno-białej oraz usta- lenie ich związku z wartościami wybranych wskaźników płodności. Badania przeprowadzono w go- spodarstwie wielkotowarowym o średniorocznym stanie krów w stadzie podstawowym wynoszącym ok. 470 szt. Przeciętna wydajność laktacyjna krów wynosiła ok. 9500 kg mleka na sztukę. Zwierzęta utrzymywane były wolnostanowiskowo w oborze boksowej, bezściółkowej. Krowy żywiono w systemie TMR. Dane źródłowe niezbędne do realizacji pracy zebrano z okresu 5 lat. W badaniach określono częstość występowania schorzeń u krów w okresie międzyciążowym, uwzględniając: wiek przy pierw- szym wycieleniu, liczbę dni po porodzie oraz kolejne wycielenie. Dla krów z zaburzeniami zdrowia obliczono następujące wskaźniki płodności: długość okresu spoczynku poporodowego, okres usługi inseminacyjnej, długość okresu międzyciążowego oraz indeks inseminacyjny. W przeprowadzonych analizach określono wpływ występującego schorzenia na wartości oszacowanych wskaźników rozrodu. Stwierdzono występowanie dziewięciu schorzeń. Najczęstszymi były: zapalenie błon śluzowych macicy i zatrzymanie łożyska. Natomiast najmniej było przypadków wypadnięcia macicy. Wykazano, że wiek przy pierwszym wycieleniu, liczba dni od porodu i kolejne wycielenie wpływały istotnie na częstotliwość występujących zaburzeń zdrowotnych u krów. Najrzadziej w okresie międzyciążowym chorowały krowy ocielone po raz pierwszy powyżej 28. miesiąca i poniżej 24. miesiąca życia. Najczęściej zaburzenia zdrowotne występowały u pierwiastek i u krów po drugim wycieleniu. Najwięcej schorzeń u zwierząt odnotowano do 40. dnia po porodzie. Obok żywienia, poziomu dobrostanu i zarządzania stadem czynnikami mogącymi oddziaływać na czę- stotliwość i rodzaj występujących schorzeń w okresie miedzyciążowym u krów mlecznych są wiek przy pierwszym wycieleniu, okres od porodu oraz kolejne ocielenie. Wystąpienie zaburzenia zdrowia w okre- sie międzyciążowym pogarsza wskaźniki płodności krów. Jednakże schorzeniem istotnie najbardziej negatywnie wpływającym na długość okresu usługi inseminacyjnej i międzyciążowego w porównaniu z innymi zaburzeniami zdrowia występującymi u krów były cysty na jajnikach.

Abstrakt. Doświadczenie polowe przeprowadzono w latach 2017–2019 w miejscowości Borki-Wyrki na terenie gminy Zbuczyn. Celem badań była ocena zawartości pierwiastków śladowych: żelaza, cynku i manganu w ziarnie dwóch odmian pszenżyta jarego w zależności od dawek Polifoski 6 i Polifoski Krzem. W doświadczeniu uwzględniono trzy czynniki badawcze. Pierwszym była odmiana pszenżyta jarego: Milewo, Dublet; drugim rodzaj nawozu mineralnego: Polifoska 6, Polifoska Krzem; trzecim czynnikiem były dawki nawozu mineralnego: 0 kg∙ha−1, 140 kg∙ha−1, 280 kg∙ha−1, 420 kg∙ha−1. Zawartość żelaza i cynku w ziarnie istotnie zależała od warunków pogodowych w latach badań. Zastosowane dawki na- wozu zwiększały zawartość mikroelementów w ziarnie badanych odmian. Analiza składu chemicznego ziarna badanych odmian pszenżyta jarego dowiodła, że rodzaj nawozu nie wpłynął istotnie na jego jakość. Wyniki badania mają istotne znaczenie praktyczne i naukowe, ponieważ pozwalają opracować precyzyjne strategie nawożenia, które poprawiają jakość plonów i ich wartość odżywczą. Zrozumienie wpływu nawozów mineralnych na zawartość pierwiastków śladowych w ziarnie pszenżyta jarego może zwiększyć efektywność produkcji rolniczej, zwłaszcza w zmieniających się warunkach klimatycznych.

Abstrakt. W wielu krajach wzrasta zainteresowanie konsumentów wolno rosnącymi kurczętami z wolnego wybiegu. Wśród rodowodowych odmian rodzimych ras utrzymywanych w Polsce możemy znaleźć również kurczęta rasy czubatka polska, których dwie odmiany, CP-11 i CP-22, należą do dwukierunkowego typu użytkowego charakteryzującego się niskimi wymaganiami, długowiecznością i odpornością na niekorzystne warunki. W wyniku krzyżowania tych dwóch rodów uzyskuje się wysokiej jakości kury nieśne, a nadmiar kogutków hodowanych zgodnie z metodyką opracowaną dla tradycyj- nych ras wolnowybiegowych może być źródłem wysokiej jakości mięsa. Jednak na jego jakość może wpływać sposób obróbki termicznej. Najczęściej zalecanym sposobem przyrządzania potraw z mięsa drobiowego jest pieczenie i gotowanie. Celem badań była ocena jakości mięsa kogutków dwóch rodów czubatek polskich, poddanych obróbce termicznej w różnych temperaturach. Obróbkę termiczną mięśni piersiowych w piecu elektrycznym prowadzono w temperaturze 180 ± 2°C do osiągnięcia temperatury mięśnia wynoszącej 90 ± 2°C lub w temperaturze 150 ± 2°C do osiągnięcia temperatury wewnętrznej mięśnia 70 ± 2°C. Na uwagę zasługuje wysoka zawartość białka i niska zawartość tłuszczu w mięsie kogutków. Zaobserwo- wano statystycznie nieistotny spadek zawartości białka, tłuszczu i popiołu, a także zmiany parametrów barwy wraz ze wzrostem temperatury pieczenia. Straty termiczne podczas pieczenia wahały się od 18,69% do 21,31%. Pieczenie w wyższej temperaturze statystycznie negatywnie wpłynęło na teksturę mięsa kogutków. Nie stwierdzono statystycznie istotnych różnic w parametrach oceny sensorycznej mięsa pomiędzy liniami genetycznymi kogutków a zastosowanymi temperaturami obróbki cieplnej. Jedynie smakowitość mięsa kogutków CP-22 była statystycznie istotnie lepsza w porównaniu z mięsem kogutków CP-11. Analizowany tłuszcz koguci charakteryzował się dobrymi wartościami odżywczymi, jednak pieczenie mięsa w wyższej temperaturze spowodowało spadek zawartości nasyconych i wielonie- nasyconych kwasów tłuszczowych oraz wzrost zawartości jednonienasyconych kwasów tłuszczowych.